ΛΙΘΙΑΣΗ
Τί είναι;
Η δημιουργία λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού συστήματος, δηλαδή τους νεφρούς, τους ουρητήρες ή την ουροδόχο κύστη.
Πώς εκδηλώνεται;
Το κυρίαρχο και προφανέστερο σύμπτωμα της ουρολιθίασης είναι ο κωλικός του νεφρού. Πρόκειται για τον ισχυρότερο πόνο που μπορεί να βιώσει ο άνθρωπος. Η έναρξή του είναι ξαφνική και η εντόπισή του στη γωνία μεταξύ κατωτέρων πλευρών και σπονδυλικής στήλης (πλευροσφυϊκή χώρα).
Ο πόνος μπορεί να αντανακλά προς το πλάγιο μέρος της κοιλιάς ή προς τα γεννητικά όργανα. Η ένταση του δεν είναι σταθερή και τυπικά συνοδεύεται από ναυτία και μετεωρισμό. Τα ούρα μπορεί να εμφανίζουν αίμα.
Οι λίθοι που δεν προκαλούν απόφραξη προκαλούν ένα αίσθημα βύθιου πόνου ή βάρους. Μπορεί να προκαλέσουν υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις ή και ουροσήψη. Επίσης μπορεί να προκαλούν επόμενη μικροσκοπική ή μακροσκοπική αιματουρία, καθώς και συχνουρία ή δυσκολία στην ούρηση εφόσον εντοπίζονται στο κατώτερο ουροποιητικό σύστημα.
Πού οφείλεται;
Το αίτιο της δημιουργίας ουρολίθων δεν είναι ακριβώς γνωστό.
Πιστεύουμε ότι ο υπερκορεσμός των ούρων από ιόντα ασβεστίου υπό μορφή διαφόρων ενώσεων (οξαλικών, φωσφορικών, αμμωνιακών) είναι μια βασική αιτία. Η υπερέκκριση ασβεστίου που παρατηρείται σε καταστάσεις όπως ο υπερπαραθυρεοειδισμός συμβάλλουν σε αυτό το φαινόμενο. Επίσης ο υπερκορεσμός των ούρων με ουρικό οξύ, κυστίνη ή ξανθίνη μπορεί να δώσει γένεση σε αντίστοιχους λίθους. Έχει ακόμη ενοχοποιηθεί η έλλειψη κιτρικού οξέος από τα ούρα, μιας ουσίας που προστατεύει από την κρυστάλλωση αλάτων ασβεστίου.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται καταρχήν στο ιστορικό του ασθενή και στον απεικονιστικό έλεγχο.
Σήμερα οι υπέρηχοι αποτελούν εξέταση πρώτης γραμμής που δίνει μια αδρή εικόνα του ουροποιητικού.
Λεπτομερέστερη απεικόνιση παρέχεται από την ενδοφλέβια πυελογραφία και κυρίως την αξονική τομογραφία.
Ο έλεγχος της ουρίας και της κρεατινίνης καθώς και των ούρων θεωρείται απαραίτητος.
Πώς θεραπεύεται;
Μεγάλο ποσοστό των ουρολίθων αποβάλλονται με την ούρηση. Η ταχύτητα αποβολής ποικίλλει από άτομο σε άτομο και επηρεάζεται από τον όγκο των αποβαλλόμενων ούρων. Ορισμένες φαρμακευτικές ουσίες (αλφουζοσίνη, ταμσουλοζίνη), που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της υπερπλασίας του προστάτη, έχει βρεθεί πως μπορούν να επισπεύσουν την αποβολή των λίθων του ουρητήρα.
Μόνο οι ουρόλιθοι που δεν αποβάλλονται μας απασχολούν. Ως τέτοιοι θεωρούνται λίθοι μεγαλύτεροι από 8 χιλιοστά. Λίθοι του νεφρού μεγαλύτεροι από 1 εκατοστό είναι υποψήφιοι για θραύση με τη βοήθεια της εξωσωματικής λιθοθρυψίας.
Ο ασθενής χωρίς αναισθησία δέχεται την επίδραση εστιασμένων στο λίθο ωστικών κυμάτων που παράγονται από ειδική συσκευή. Τα θραύσματα αποβάλλονται με την ούρηση σε χρονικό διάστημα που μπορεί να ανέλθει σε 3 μήνες.
Λίθοι του ουρητήρα συνήθως αφαιρούνται ή θρυμματίζονται με ενδοσκοπικές μεθόδους (ουρητηροσκόπηση) και χρήση ενδοσκοπικών λιθοθρυπτών (υπέρηχοι, βαλλιστικοί, laser).
Το ίδιο ισχύει και για τους λίθους της κύστης. Αν ένας λίθος προκαλεί απόφραξη του ουροποιητικού μπορεί να προηγηθεί η τοποθέτηση ενός ουρητηρικού καθετήρα ή μιας διαδερμικής νεφροστομίας, ώστε να λυθεί η απόφραξη και να επακολουθήσει με ασφάλεια η θεραπεία.
Αν το μέγεθος των νεφρικών λίθων είναι πάνω από 2 εκατοστά συνήθως επιλέγεται η διαδερμική αφαίρεση ή θραύση των λίθων.
Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση ο Ουρολόγος μπορεί να επιλέξει την ανοικτή χειρουργική αφαίρεση.
ΚΟΛΙΚΟΣ ΝΕΦΡΟΥ
Ο κολικός του νεφρού είναι ένας από τους πιο δυνατούς πόνους που μπορεί να βιώσει ο άνθρωπος.
Τι είναι ο κολικός του νεφρού;
Ο κολικός του νεφρού είναι μία εξαιρετικά επώδυνη κατάσταση, η οποία χαρακτηρίζεται από πόνο «σαν μαχαιριά» και ξεκινά από την περιοχή του νεφρού και συνήθως κατέρχεται προς το πλάγιο κοιλιακό τοίχωμα και μπορεί να καταλήγει στα έξω γεννητικά όργανα του ασθενούς.
Έχει συνήθως παροξυσμικό χαρακτήρα (απότομη έναρξη), προοδευτικά αυξανόμενη ένταση . Η κλινική εικόνα είναι συνήθως χαρακτηριστική με τον ασθενή να είναι εξαιρετικά ανήσυχος, κάθιδρος, χωρίς να βρίσκει ανακούφιση σε καμία θέση, ενώ στηρίζει με το χέρι του την πάσχουσα νεφρική χώρα και κάμπτει πλάγια τον κορμό προς την πάσχουσα πλευρά.
Αποτελεί μια επείγουσα κατάσταση και αναγκάζει τον πάσχοντα στην άμεση ανεύρεση ιατρικής βοήθειας για την ανακούφιση από τον πόνο. Περιγράφεται ως μια από τις πιο επώδυνες εμπειρίες, παρόμοια με αυτή του τοκετού.
Άλλα συμπτώματα που μπορεί να συνοδεύουν τον κολικό νεφρού είναι:
• Ναυτία
• Εμετός
• Αίμα στα ούρα
• Επώδυνη ούρηση
• Πυρετός
Ποια είναι τα συχνότερα αίτια;
Ο κολικός του νεφρού, ως σύμπτωμα, αποτελεί εκδήλωση μερικής ή πλήρους απόφραξης του νεφρού ή του ουρητήρα.
-
Εκτιμάται ότι μερική ή η πλήρης απόφραξη του ουρητήρα θα συμβεί σε 12% περίπου του πληθυσμού και θα υποτροπιάσει στο 50% των πασχόντων.
-
Η νόσος προσβάλλει και τα δύο φύλα, αλλά στους άνδρες είναι 2,5 φορές συχνότερη σε σχέση με τις γυναίκες.
-
Το 25%των ασθενών αναφέρει θετικό οικογενειακό ιστορικό, γεγονός που δείχνει την ύπαρξη αυξημένης οικογενούς επίπτωσης στην εμφάνιση της ουρολιθίασης.
-
Συνηθέστερα εμφανίζεται σε ηλικίες μεταξύ 30 και 50 ετών.
-
Πολλές μελέτες έχουν δείξει την αύξηση της συχνότητας εμφάνισης κολικών κατά τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες, γεγονός που αποδίδεται στην αυξημένη θερμοκρασία και στην επακόλουθη αφυδάτωση.
Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, έως και 90%, η αιτιολογία της απόφραξης είναι η ουρολιθίαση.
Ωστόσο, υπάρχουν και μη λιθιασικά αίτια, όπως είναι η στένωση της πυελοουρητηρικής συμβολής, η παρουσία θρόμβων, η ατονία του ουρητήρα, η παρουσία ουροθηλιακών όγκων ή η εξωαυλική πίεση του ουρητήρα από χωροκατακτητικές εξεργασίες ή άλλες παθολογικές καταστάσεις του οπισθοπεριτοναϊκού χώρου.
Η πλειοψηφία των λίθων μπορεί να αντιμετωπιστεί με παρακολούθηση και αναμονή αυτόματης διέλευσης. Οι ουρητηρικοί λίθοι με διάμετρο <5mm θα διέλθουν μέχρι και στο 70% των περιπτώσεων. Ωστόσο, για λίθους μεγαλύτερης διαμέτρου οι συνολικές πιθανότητες αυτόματης διέλευσης είναι μικρότερες. Συνολικά, η θέση και το μέγεθος του λίθου και ο βαθμός ενσφήνωσης και απόφραξης κατά την αρχική προσέλευση του ασθενούς είναι παράγοντες που επηρεάζουν την πιθανότητα και τη χρονική στιγμή αυτόματης αποβολής του λίθου.
Η διάρκεια της αυτόματης αποβολής δεν πρέπει να υπερβεί τις 4−6 εβδομάδες εξαιτίας του κινδύνου νεφρικής βλάβης.
Η συντηρητική αγωγή δεν είναι η καταλληλότερη για ασθενείς με παράγοντες κινδύνου ουροσήψης, όπως είναι η παρατεταμένη απόφραξη, το εμμένον άλγος ή η ταυτόχρονη λοίμωξη.
Ενδείξεις επεμβατικής παρέμβασης αποτελούν:
-
οι λίθοι διαμέτρου ≥7 mm
• η παρατεταμένη απόφραξη
• το εμμένον άλγος
• η ταυτόχρονη λοίμωξη
• η αποτυχία της συντηρητικής αντιμετώπισης
• η απόφραξη σε μονήρη νεφρό
• η αμφοτερόπλευρη υδρονέφρωση
Η παρέμβαση αποσκοπεί στην άμεση παροχέτευση του ανώτερου ουροποιητικού και την αντιμετώπιση του αιτίου σε δεύτερο σκοπό.
Η παροχέτευση πραγματοποιείται με τη χρήση ειδικού αυτοσυγκρατούμενου ουρητηρικού καθετήρα (double J stent, pig-tail) ή με τοποθέτηση διαδερμικής νεφροστομίας. Αμφότερες οι μέθοδοι είναι εξίσου αποτελεσματικές.
Αν έχετε κολικό νεφρού μαζί με πυρετό ή εάν αισθάνεστε ασυνήθιστη κούραση, θα πρέπει να πάτε στο πλησιέστερο ουρολογικό τμήμα αμέσως.
Ο κολικός του νεφρού αποτελεί ένα ιδιαίτερα συχνό πρόβλημα στην καθημερινή κλινική πράξη. Πολλές φορές παρουσιάζεται με ιδιαίτερα θορυβώδεις κλινικές εκδηλώσεις, ενώ απαιτείται ενδελεχής κλινική, εργαστηριακή και απεικονιστική προσέγγιση του ασθενούς, με σκοπό τη διαφορική διάγνωση από άλλες σοβαρές παθολογικές καταστάσεις, αλλά και την αναγνώριση πιθανών επιπλοκών της απόφραξης του ουροποιητικού. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αντιμετώπιση είναι συντηρητική λόγω της αυτόματης αποβολής των λίθων, κρίνεται όμως αναγκαία η άμεση επεμβατική αντιμετώπιση όταν αυτό ενδείκνυται, αρχικά με άρση της απόφραξης και στη συνέχεια με αντιμετώπιση της αιτίας.
Δεδομένου ότι ο κολικός του νεφρού δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά από ουρολόγους, θεωρείται αναγκαία η πλήρης ενημέρωση, καθώς και ο σωστός προσανατολισμός με τη χρήση κατευθυντήριων οδηγιών, όσον αφορά στην προσέγγιση των ασθενών, την αναγνώριση των επιπλεγμένων περιπτώσεων και τη διακομιδή τους σε ειδικά κέντρα επεμβατικής αντιμετώπισης.
ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΝΕΦΡΟΥ
Τί είναι;
Το πιο θανατηφόρο νεόπλασμα του ουροποιογεννητικού συστήματος. Ο συχνότερος ιστολογικός τύπος είναι το καρκίνωμα από διαυγή κύτταρα (clear-cell carcinoma) σε ποσοστό 80%-85%.
Πώς εκδηλώνεται;
Στη σύγχρονη εποχή όπου οι απεικονιστικές εξετάσεις (υπερηχογράφημα, αξονική τομογραφία) γνωρίζουν μεγάλη διάδοση, συνήθως ο καρκίνος του νεφρού αποτελεί τυχαίο εύρημα. Δηλαδή, η ανακάλυψη ενός μικρού, συνήθως ιάσιμου, όγκου γίνεται στα πλαίσια ελέγχου για άλλους λόγους. Η αιματουρία, μικροσκοπική ή μακροσκοπική, είναι ένα ακόμη σημαντικό σύμπτωμα της νόσου. Βάρος ή πόνος στην περιοχή του νεφρού μπορεί επίσης να αναφερθούν, επίμονος πυρετός αγνώστου αιτιολογίας
Ανεξήγητη απώλεια βάρους, αναιμία, ουραιμία, πόνος στη σπονδυλική στήλη ή οιδήματα των σκελών είναι συμπτώματα που σχετίζονται με προχωρημένη ή μεταστατική νόσο.
Πού οφείλεται;
Οι ακριβείς πτυχές της αιτιολογίας του νεφρικού καρκίνου είναι άγνωστες. Η νόσος έχει αιτιολογικά συσχετιστεί με το κάπνισμα, την υψηλή συγκέντρωση βαρέων μετάλλων στο νερό, το δυτικό τρόπο ζωής αλλά και τη χρόνια αιμοκάθαρση (κυστική εκφύλιση των νεφρών). Η νόσος von Hippel-Lindau που χαρακτηρίζεται από πολλαπλούς αμφοτερόπλευρους νεφρικούς όγκους έχει γονιδιακό υπόστρωμα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Στη σημερινή πραγματικότητα, με την ευρεία χρήση των υπερήχων
και της αξονικής τομογραφίας, η διάγνωση τίθεται τυχαία.
Οι όγκοι που ανακαλύπτονται συνήθως έχουν μικρό σχετικά μέγεθος και βέβαια εντοπίζονται σε ολοένα και πιο νεαρά άτομα. Πρέπει να επισημάνουμε ότι ο καρκίνος του νεφρού είναι ο μοναδικός όγκος που η διάγνωση και θεραπεία του βασίζεται αποκλειστικά στα απεικονιστικά ευρήματα. Βιοψία του νεφρού γίνεται μόνο σε αμφίβολες περιπτώσεις
Πώς θεραπεύεται;
Η ριζική νεφρεκτομή είναι η θεραπεία εκλογής είτε με ανοικτή, είτε με λαπαροσκοπική προσπέλαση. Όγκοι μεγέθους μικρότερου από 4 εκ. και εντόπισης προς του πόλους του νεφρού μπορεί να αντιμετωπιστούν με εκτομή ενός τμήματος του νεφρού (μερική νεφρεκτομή).
Σε αμφοτερόπλευρους όγκους ή σε ασθενείς υψηλού χειρουργικού κινδύνου η αντιμετώπιση μπορεί να γίνει με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους όπως η κρυοθεραπεία και η υπερηχοθεραπεία HIFU (high intensity focused ultrasound).
Τα μεταστατικά καρκινώματα του νεφρού έχουν πολύ κακή πρόγνωση, διότι δεν ανταποκρίνονται σε χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία. Οι θεραπείες είναι παρηγορικές και περιλαμβάνουν χορήγηση ανοσοτροποιητών (ιντερλευκίνη-2, ιντερφερόνη-α) καθώς και ορισμένων νεότερων αντι-αγγειογενετικών παραγόντων (sunitinib, temsirolimus, bevacizumab, sorafenib). Αν υπάρχουν έντονα τοπικά συμπτώματα και μεγάλο καρκινικό φορτίο, μπορεί να χρειαστεί επίσης νεφρεκτομή.
ΚΥΣΤΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥ
Τι είναι οι κύστεις των νεφρών;
Είναι απλές καλοήθεις κύστεις με ομαλά τοιχώματα, οι οποίες ξεχωρίζουν από το νεφρικό παρέγχυμα και περιέχουν διαυγές, συνήθως υποκίτρινο, υγρό. Οι απλές κύστεις διαφέρουν από τις κύστεις που αναπτύσσονται σε άτομα που πάσχουν από πολυκυστική νόσο των νεφρών (PKD). Η πολυκυστική νόσος των νεφρών είναι μία κληρονομική διαταραχή, στην οποία το νεφρικό παρέγχυμα αντικαθίσταται από πολυάριθμες κύστεις. Στην πολυκυστική νόσο, μπορεί να επηρεαστεί η νεφρική λειτουργία, και, σε κάποιες περιπτώσεις, ο ασθενής να χρειάζεται αιμοκάθαρση. Οι απλές νεφρικές κύστεις δεν επηρεάζουν ποτέ τη νεφρική λειτουργία.
Η συχνότητα εμφάνισης των απλών νεφρικών κύστεων αυξάνεται με την ηλικία. Υπολογίζεται ότι περίπου το 25% των ατόμων ηλικίας 40-50 έχει κάποια απλή νεφρική κύστη, ενώ το ποσοστό αυξάνεται στο 50% για άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών.
Τι προκαλεί τις απλές κύστεις των νεφρών;
Τα αίτια των απλών κύστεων του νεφρού δεν είναι πλήρως κατανοητά. Πιθανολογείται ότι γίνεται κάποια απόφραξη στα νεφρικά σωληνάρια που συλλέγουν τα ούρα, και έτσι ξεκινά η δημιουργία της κύστης. Ο ρόλος των γενετικών παραγόντων στην ανάπτυξη των απλών κύστεων του νεφρού δεν έχει μελετηθεί.
Ποια είναι τα συμπτώματα των απλών κύστεων του νεφρού;
Οι απλές νεφρικές κύστεις συνήθως δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και δεν προκαλούν βλάβες στον νεφρό, ώστε να επηρεαστεί η νεφρική λειτουργία. Σπάνια, υπάρχει ο κίνδυνος οι κύστεις να επιμολυνθούν από κάποιο μικρόβιο. Αυτό προκαλεί την εμφάνιση πόνου, πυρετού και καταβολής του ασθενούς. Υπάρχουν κάποιες μελέτες που συσχετίζουν τις κύστεις με υψηλή αρτηριακή πίεση σε κάποιους ασθενείς, η σχέση όμως αυτή δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς.
Πώς γίνεται η διάγνωση των απλών νεφρικών κύστεων;
Συνήθως, η διάγνωση γίνεται τυχαία, κατά τη διάρκεια κάποιου απεικονιστικού ελέγχου που γίνεται για άλλο λόγο. Όταν διαπιστωθεί κάποια κύστη, θα πρέπει να προσδιοριστεί ότι πρόκειται για απλή νεφρική κύστη και όχι για κάτι πιο σοβαρό, όπως ο καρκίνος του νεφρού. Οι απεικονιστικές εξετάσεις που χρησιμοποιούνται είναι:
-
Υπερηχογράφημα νεφρών.
Είναι μία απλή, ακίνδυνη και ανώδυνη εξέταση, που χρησιμοποιείται σε ευρεία βάση. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, μπορεί να προσδιορίσει ότι η βλάβη είναι μία απλή νεφρική κύστη. Αν υπάρχουν ύποπτα σημεία για κάτι πιο σοβαρό, ο γιατρός σας θα σας συστήσει να υποβληθείτε σε περαιτέρω έλεγχο. -
Αξονική τομογραφία.
Η εξέταση αυτή μπορεί, με μεγαλύτερη ακρίβεια, να διερευνήσει μία ύποπτη νεφρική κύστη και να αποκλείσει την ύπαρξη κακοήθειας. -
Μαγνητική τομογραφία.
Έχει τις ίδιες ενδείξεις με την αξονική τομογραφία στη διερεύνηση των νεφρικών κύστεων.
Ποια είναι η θεραπεία των απλών νεφρικών κύστεων;
Συνήθως, δεν χρειάζεται κάποια θεραπεία για τις απλές κύστεις των νεφρών αλλά παρακολούθηση περιοδικά με υπερήχους. Σε σπάνιες περιπτώσεις όπου η κύστη είναι πολύ μεγάλη και προκαλεί προβλήματα, θα χρειαστεί κάποια παρέμβαση. Η πιο συχνή μέθοδος που χρησιμοποιείται είναι η σκληροθεραπεία. Με τοπική αναισθησία και υπό υπερηχοτομογραφική παρακολούθηση, ο γιατρός μέσω του δέρματος θα παρακεντήσει με ειδική βελόνα την κύστη. Θα αδειάσει το υγρό που περιέχει και κατόπιν θα την γεμίσει με ειδικό υγρό, το οποίο ως στόχο έχει να αλλοιώσει τα τοιχώματα της κύστης, ώστε να μην ξαναγεμίσει. Σε αυτήν την περίπτωση η πιθανότητα επανεμφάνισης είναι μεγάλη.
Σε σπάνιες περιπτώσεις, αν η κύστη είναι πολύ μεγάλη και προκαλεί πιεστικά φαινόμενα στον υγιή νεφρό, μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση. Αυτό μπορεί να γίνει είτε ανοικτά είτε, σήμερα πιο συχνά, λαπαροσκοπικά.
ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
Τι είναι η οξεία νεφρική ανεπάρκεια;
Οξεία νεφρική ανεπάρκεια (που ονομάζεται επίσης και οξεία νεφρική βλάβη) είναι η κατάσταση, στην οποία τα νεφρά σταματούν ξαφνικά να λειτουργούν. Τα νεφρά απομακρύνουν τα τοξικά προϊόντα του μεταβολισμού και βοηθούν στην ισορροπία νερού και ηλεκτρολυτών στον οργανισμό. Όταν τα νεφρά σταματήσουν να λειτουργούν, τα άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού, τα υγρά και οι ηλεκτρολύτες συσσωρεύονται στο σώμα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει προβλήματα, που μπορεί να οδηγήσουν μέχρι και τον θάνατο.
Τι προκαλεί οξεία νεφρική ανεπάρκεια;
Τρεις είναι οι βασικές αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν οξεία νεφρική ανεπάρκεια (προνεφρικά, νεφρικά και μετανεφρικά):
-
Προνεφρικά. Μία ξαφνική, σοβαρή μείωση της ροής του αίματος προς τα νεφρά. Αυτό μπορεί να προκληθεί από μία σοβαρή αιμορραγία, έναν τραυματισμό ή μία σοβαρή λοίμωξη, που ονομάζεται σήψη. Επίσης, η στέρηση υγρών (αφυδάτωση) μπορεί να βλάψει τα νεφρά.
-
Νεφρικά. Ορισμένα φάρμακα, δηλητήρια ή λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στα νεφρά και οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Παραδείγματα τέτοιων φαρμάκων είναι τα αντιβιοτικά, όπως η γενταμικίνη και στρεπτομυκίνη, καθώς και αναλγητικά, όπως η ασπιρίνη και η ιβουπροφαίνη. Επίσης, κάποια αντιυπερτασικά και τα σκιαγραφικά, που χρησιμοποιούνται σε ακτινολογικές εξετάσεις, είναι φάρμακα που σχετίζονται με πρόκληση νεφρικής ανεπάρκειας.
-
Μετανεφρικά. Ένα ξαφνικό κώλυμα που εμποδίζει την αποβολή των ούρων από τα νεφρά. Αυτό μπορεί να είναι μία πέτρα του ουροποιητικού, ένας όγκος, ένας τραυματισμός ή μία διόγκωση του προστάτη, που προκαλεί επίσχεση ούρων.
Μεγαλύτερη πιθανότητα οξείας νεφρικής ανεπάρκειας έχουν οι ηλικιωμένοι, οι ασθενείς με μακροχρόνια προβλήματα υγείας, όπως η ηπατική ή νεφρική νόσος, ο διαβήτης, η υψηλή αρτηριακή πίεση, η καρδιακή ανεπάρκεια, και οι παχύσαρκοι. Επίσης, ασθενείς που νοσηλεύονται σε μονάδα εντατικής θεραπείας (Μ.Ε.Θ.), οι οποίοι έχουν υποβληθεί σε μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις ή σε μεταμόσχευση μυελού των οστών.
Ποια είναι τα συμπτώματα της οξείας νεφρικής ανεπάρκειας;
Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
-
Μικρή ή καθόλου παραγωγή ούρων
-
Οίδημα που εντοπίζεται κυρίως στα πόδια
-
Ανορεξία
-
Ανησυχία, άγχος, σύγχυση, υπνηλία
-
Δύσπνοια, πόνος στον θώρακα
Πως γίνεται η διάγνωση;
Στους ασθενείς που νοσηλεύονται, η διάγνωση συνήθως γίνεται από τις αιματολογικές εξετάσεις που πραγματοποιούνται για την παρακολούθησή τους. Στους άλλους ασθενείς που θα επισκεφτούν τον γιατρό με κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα, η λήψη του ιστορικού και η κλινική εξέταση θα θέσουν την υποψία. Ο γιατρός σας μετά θα ζητήσει κάποιες αιματολογικές εξετάσεις που θα το επιβεβαιώσουν. Οι εξετάσεις αυτές περιλαμβάνουν την ουρία και την κρεατινίνη αίματος, καθώς και τον υπερηχοτομογραφικό έλεγχο των νεφρών που θα αναδείξει μία πιθανή απόφραξη.
Ποια είναι η θεραπεία;
Η θεραπεία εξαρτάται από το αίτιο που προκάλεσε τη νεφρική ανεπάρκεια. Σε περίπτωση αιμορραγίας, θα πρέπει να σταματήσει, και να γίνει μετάγγιση αν χρειαστεί. Αν το αίτιο είναι κάποιο φάρμακο, θα πρέπει να σταματήσει άμεσα η χορήγησή του, ενώ, αν υπάρχει κάποιο εμπόδιο που παρακωλύει τη ροή των ούρων θα πρέπει να αρθεί. Παράλληλα, ο γιατρός σας θα ρυθμίσει τη δίαιτα, τα υγρά και τους ηλεκτρολύτες που θα λαμβάνετε. Δεν είναι σπάνιο να σας υποστηρίξει με κάποιες συνεδρίες αιμοκάθαρσης, μέχρι να αναρρώσουν τα νεφρά και να μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του οργανισμού.
Υπάρχει κίνδυνος η οξεία νεφρική ανεπάρκεια να προκαλέσει μόνιμα προβλήματα;
Αν το πρόβλημα διαγνωστεί νωρίς και αντιμετωπιστεί το αίτιο που το προκαλεί, η νεφρική βλάβη αποκαθίσταται πλήρως σε μερικές ημέρες ή εβδομάδες. Σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών, θα μείνει κάποιου βαθμού νεφρική ανεπάρκεια. Πολύ σπάνια, υπάρχει κίνδυνος η νεφρική ανεπάρκεια να είναι σοβαρή, και οι ασθενείς να χρειάζονται αιμοκάθαρση.
Τι είναι η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια;
Κάθε νεφρός περιέχει περίπου ένα εκατομμύριο μικροσκοπικά φίλτρα, τους νεφρώνες, τα οποία καθαρίζουν το αίμα από τις άχρηστες ουσίες που παράγονται από τον μεταβολισμό. Επίσης, ρυθμίζουν το νερό και τους ηλεκτρολύτες του σώματος. Σε κάποιες περιπτώσεις, οι νεφρώνες αυτοί αρχίζουν να καταστρέφονται και από ένα σημείο και μετά ανεπαρκούν, και τα νεφρά δεν μπορούν να επιτελέσουν σωστά τον ρόλο τους. Αυτό συνήθως συμβαίνει σταδιακά, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί να εγκατασταθεί ξαφνικά. Αυτό που συμβαίνει στη νεφρική ανεπάρκεια είναι η συσσώρευση των άχρηστων ουσιών του μεταβολισμού στον οργανισμό. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια αξιολογείται με τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης (GFR), ο οποίος πρακτικά εκτιμά την ικανότητα του νεφρού να φιλτράρει το αίμα. Έτσι, υπάρχουν πέντε στάδια, τα οποία ξεκινούν από τη νεφρική βλάβη με φυσιολογικό ρυθμό σπειραματικής διήθησης μέχρι τη νεφρική ανεπάρκεια, όπου ο ασθενής χρειάζεται αιμοκάθαρση.
Τι προκαλεί την χρόνια νεφρική ανεπάρκεια;
Οι πιο κοινές αιτίες είναι:
-
Η υψηλή αρτηριακή πίεση
-
Ο σακχαρώδης διαβήτης
-
Διάφορες παθήσεις που προσβάλλουν τα νεφρά (σπειραματονεφρίτιδα, πολυκυστική νόσος των νεφρών κ.ά.)
-
Στένωση της νεφρικής αρτηρίας
-
Μακροχρόνια λήψη φαρμάκων, όπως τα αντιφλεγμονώδη
Ποια είναι τα συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας;
Στα πρώτα στάδια της νόσου, τα οποία μπορεί να διαρκέσουν από λίγους μήνες έως 30 χρόνια, οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν κανένα σύμπτωμα. Αυτό ονομάζεται «σιωπηλή» φάση της νόσου. Όσο, όμως, η νόσος γίνεται πιο σοβαρή, τα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν είναι:
-
Μειωμένη παραγωγή ούρων
-
Οίδημα κάτω άκρων
-
Κούραση, υπνηλία, καταβολή
-
Ναυτία ή και έμετοι
-
Ανορεξία
-
Πονοκέφαλος και προβλήματα ύπνου
-
Απώλεια βάρους
-
Σύγχυση
Πώς γίνεται η διάγνωση της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας;
Αρχικά, ο γιατρός σας θα σας στείλει για κάποιες αιματολογικές εξετάσεις, για να αξιολογήσει τη νεφρική σας λειτουργία και μία πιθανή αναιμία που συχνά συνυπάρχει στη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Με πιο ειδικές εξετάσεις θα καθορίσει τον ρυθμό της σπειραματικής διήθησης (GFR), που εκτιμά τη σοβαρότητα της νόσου. Ο δείκτης αυτός θα προσδιορίσει και τις αποφάσεις που θα παρθούν για τη θεραπεία σας. Αν χρειαστεί, θα ζητηθούν απεικονιστικές εξετάσεις, όπως η αξονική τομογραφία, για να εκτιμηθούν τυχόν παθήσεις που εμποδίζουν την αποβολή των ούρων από τα νεφρά. Πιο σπάνια, μπορεί να γίνει βιοψία του νεφρού, κατά την οποία λαμβάνεται ένα μικρό τεμάχιο που στέλνεται για παθολογοανατομική εξέταση, η οποία και θα βοηθήσει στο να μάθετε τι ακριβώς προκάλεσε τη βλάβη στα νεφρά σας.
Πώς αντιμετωπίζεται η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια;
Το πρώτο βήμα είναι η αντιμετώπιση των ασθενειών που την προκαλούν. Η σωστή ρύθμιση του σακχαρώδους διαβήτη και της αρτηριακής πίεσης μπορεί να σταματήσει ή να επιβραδύνει τη βλάβη που προκαλείται στα νεφρά. Επίσης, είναι σημαντική η απώλεια βάρους και η άσκηση, ενώ ο γιατρός σας μπορεί να σας συστήσει κάποια φαρμακευτική αγωγή.
Ένας διαιτολόγος θα σας προτείνει ένα πρόγραμμα διατροφής, καθώς και την ποσότητα των υγρών που θα χρειαστεί να λαμβάνεται καθημερινά. Επίσης, θα πρέπει να αποφύγετε το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ. Θα πρέπει να ενημερώνετε τον γιατρό σας πριν από τη λήψη οποιουδήποτε φαρμάκου.
Τι θα συμβεί, αν η νόσος επιδεινωθεί;
Από ένα σημείο και μετά, τα νεφρά δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του οργανισμού, και αυτό επηρεάζει όλο τον οργανισμό. Αν δεν αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, υπάρχει κίνδυνος ακόμη και για τη ζωή σας. Όταν αντιμετωπίζετε τόσο σοβαρή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, οι επιλογές που έχετε είναι:
-
Η αιμοκάθαρση. Είναι μία διαδικασία, όπου κάθε δεύτερη μέρα ένα μηχάνημα φιλτράρει και καθαρίζει τον οργανισμό σας από τα απόβλητα που δεν μπορούν να απομακρύνουν τα νεφρά σας. Αυτό δεν είναι θεραπεία, αλλά πρακτικά υποκαθιστά τη λειτουργία των νεφρών σας.
-
Η μεταμόσχευση του νεφρού. Είναι η καλύτερη επιλογή, εφόσον είστε κατά τα άλλα υγιές άτομο. Το πρόβλημα είναι ο χρόνος εύρεσης μοσχεύματος που συνήθως είναι μεγάλος. Στο διάστημα αυτό, μπορείτε να υποστηρίζεστε σε μηχάνημα αιμοκάθαρσης.
Και οι δύο παραπάνω επιλογές έχουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους. Ο γιατρός σας θα σας βοηθήσει να προτιμήσετε την καλύτερη για σας.